Kent u PSL al? Dit bedrijf verzorgt de techniek van de concertshows van CineMusic en dat doen ze al vanaf het allereerste begin. De hoogste tijd om de twee belangrijkste mensen van het bedrijf, eigenaar Pieter Ratten en stagemanager Lars Diekema, beter te leren kennen.
Wat doet PSL precies en wat is jullie rol binnen het bedrijf?
Pieter: “Ik ben de eigenaar van PSL. PSL levert licht, geluid en video voor evenementen, festivals en theatervoorstellingen. Van losse verhuur tot complete producties, inclusief de logistiek en het transport van materialen.”
Lars: “Ik houd me bezig met de planning van personeel en materiaal om shows mogelijk te maken en dat doe ik zo soepel en gestroomlijnd mogelijk. Daarnaast ben ik verantwoordelijk voor projectmanagement. Bij grotere projecten, zoals die van CineMusic, is dat de volledige aansturing van het personeel. Specifiek voor CineMusic ben ik ook de stagemanager.”
Hoe is de samenwerking met CineMusic in 2021 ontstaan?
Pieter: “Dat is een goeie. Tijdens een project in Park Hoorn ontmoette ik Ruud Luttikhuizen, pianist in het CineMusic-orkest en medeoprichter van CineMusic. Hij was enthousiast over ons werk en vertelde dat ze voor CineMusic technische ondersteuning zochten voor iets met een orkest en film. Zodra het ingewikkelder wordt qua instrumenten, ben ik daar altijd wel voor in. De samenwerking startte in november 2021 in de Bullekerk in Zaandam. We waren er dus vanaf het begin bij.”
Lars, hoe ben jij eigenlijk in het vak terechtgekomen?
“Ik ben er eigenlijk een beetje in gerold tijdens mijn middelbare schoolopleiding. Op de Dijk in Medemblik heb ik toevallig Pieter leren kennen, die daar voor PSL aan het werk was, samen met een docent van school. Het begon met wat klusjes en na de coronatijd ben ik in 2022 bij PSL in dienst gekomen.”
Pieter, was het altijd een droom om je eigen onderneming te starten?
“Ja. Ik was 14 en ik wist wat ik wilde. Het is voor mij altijd een droom geweest. Ik begon als freelancer in de schuur en geleidelijk kwam er steeds meer apparatuur bij: een speakertje, een microfoon, een mengtafel. Ik had toen geen idee hoe het zou gaan lopen. Vanaf 2009 groeide PSL van schuur naar garage, naar loods en uiteindelijk naar een grote hal. Doordat we de verdiende centen goed in het bedrijf hebben geïnvesteerd, zijn we gestaag doorgegroeid.”
Wat maakt een filmconcert technisch anders dan een regulier concert of een theatervoorstelling?
Pieter: “Technisch gezien zijn er best wat uitdagingen. Dat geldt sowieso voor licht, want dat kan invloed hebben op het scherm. Daarnaast lopen muziek en filmbeelden volledig synchroon. Dat vraagt om een precieze timing. En we hebben te maken met een groot orkest op het podium. Tel daarbij op dat elk geluidssysteem en elk toneel per theater weer anders is. Dat maakt het werk voor ons zo uitdagend.”
Lars: “Wat bij CineMusic echt de uitdaging is, is dat we er elk seizoen weer een stapje bovenop doen. Dat is qua voorbereiding heel leuk, maar ook iedere keer weer een uitdaging om het net weer een stukje beter te doen. Dat houdt ons scherp en we merken ook dat het daardoor steeds beter wordt. Dat is heel mooi om te zien en het zorgt echt voor een beleving voor het publiek. Zo zie je twintig films op één avond, in een vorm die nergens anders wordt vertoond.”
Hoe zorg je ervoor dat een orkest van tientallen musici in elk theater goed klinkt, van een kleine schouwburg tot een grote zaal?
Pieter: “Dat is de kern van ons werk. Als we opgebouwd hebben, gaan we eerst luisteren naar het geluidssysteem van het theater. Dan loop je even een rondje en check je of het geluid op alle plekken gelijk klinkt. In de theaters waar we spelen zijn de geluidssystemen best goed, maar elke plek klinkt weer anders. Tijdens de soundcheck tweaken we een en ander om een goede balans te krijgen. Tijdens de show luister ik als geluidsman vanaf de mengtafel, om het orkest zo mooi mogelijk te laten klinken. Je moet dus een goed gehoor hebben.”
2,1 kilometer aan kabel
Er komt heel wat kijken bij de concertshows. Zo is er ruim 2,1 kilometer aan kabel nodig. Beschikt de mengtafel aan 114 kanalen voor versterking va instrumenten en koor. Zijn er voor de lichtman per show als zo’n 523 cues voor de juiste lichtstanden. “Maar dat zorgt er wel voor dat het genot voor oog en oor optimaal is!”, aldus Lars.
Hoe ziet een showdag er voor een stagemanager uit?
Lars: “Ik kan je zeggen dat het best lange dagen zijn, maar we hebben het ook heel efficiënt ingericht. We komen rond kwart voor één ’s middags binnen en maken dan kennis met het huispersoneel. Om één uur beginnen we met alles ophangen in de kap, zodat de vloer klaargemaakt kan worden voor podiumdelen, stoelen, lessenaars en microfoons. De musici komen rond vier uur binnen en bouwen hun deel op. Wij zorgen dan voor projectie, licht en speciaaltjes voor nummers als Schindler’s List. Na de gezamenlijke maaltijd is de soundcheck en zetten we de laatste spullen klaar voor de show. Tijdens de show is het voor mij relatief rustig en geef ik de cues voor de regie. Na de show is het weer druk: we breken af en rond kwart over twaalf rijden we terug naar huis.”
Wat is het meest spannende of onverwachte moment dat je tijdens een show hebt meegemaakt?
Lars: “Het meest spannende en onverwachte moment was in het Concertgebouw in Amsterdam. Voorafgaand aan de Night of CineMusic had ik het gebouw en de looppaden verkend. Bij aanvang zou ik voor dirigent Henk Ummels de deuren boven aan de trap openen, maar ik stond op de verkeerde verdieping. Als je het Concertgebouw een beetje kent, weet je dat er geen korte routes zijn. Ik moest een behoorlijke sprint trekken om er op tijd te zijn. Precies op tijd was ik er, hijgend en al. Achteraf vroeg Henk: ‘Hoe kom jij zo laat?’ Ik zei: ‘Ja, ik stond helemaal verkeerd. Ik was op de verkeerde verdieping.’ Het was even spannend, maar gelukkig was ik op tijd.”
Er wordt weleens gezegd dat CineMusic “één grote familie” is. Herkennen jullie dat als partner?
Pieter: “(lachend) Nou, dat wordt eigenlijk pas echt duidelijk als je een overnachting met elkaar hebt. Gekkigheid natuurlijk. Maar het klopt wel. In het voortraject ben je al heel erg met elkaar bezig. Je bent er niet alleen op de showdag, maar ook ver van tevoren al met artistiek, productie en Foxity. Iedereen draagt een steentje bij om dat ene doel te realiseren. Dat is heel mooi om te zien. Een pluspunt van CineMusic is dat we altijd samen eten. Dat gebeurt lang niet overal. Het is heel belangrijk en draagt ook bij aan het familiegevoel.”
Welke filmmuziek van het komende seizoen bezorgt jullie nu al kippenvel?
Pieter: “Nou, ik heb er natuurlijk al wat van gehoord, maar mijn favorieten zijn 1917, dat vind ik echt een heel vet nummer. En Soldaat van Oranje. Dat blijft maar in je hoofd hangen, heel tof.”
Lars: “Oef. Ik vond The Dark Knight altijd heel vet, maar die zit er helaas niet in. Maar The Hunger Games zit erin en de Boléro vind ik echt goed.”
Zit er een moment in de show waar jullie nu al naar uitkijken?
Pieter: “Mogen we dat al zeggen? Het is natuurlijk heel tof dat we dit seizoen nog onontdekt talent een podium geven. Ik denk dat dat wel een mooie cliffhanger is.”
Lars: “Mijn kippenvelmoment wordt de Night of CineMusic in mei/juni volgend jaar.
Waar kijken jullie met de meeste trots op terug sinds de start in 2021?
Lars: “Op de Night of CineMusic in het Koninklijk Concertgebouw. Het was voor ons bedrijf een extreem drukke periode en er lag een enorme logistieke planning achter. Dat maakte het voor ons nog een stapje ingewikkelder. Maar die venue is zo gaaf. Wat we daar hebben neergezet, daar kunnen we echt heel trots op zijn, zowel CineMusic als PSL. Iedereen heeft echt het beste in elkaar naar boven gehaald.”
Pieter: “Ik ben trots op de groei die we met elkaar hebben doorgemaakt. Vanaf de Bullekerk in 2021 met een twaalfkoppig orkest tot wat we nu doen. Ik ben er vanaf het begin bij geweest en dat was al heel tof. Het is nu zoveel professioneler geworden, ook met het hele team erachter. Van kerken naar een complete tour. Dat is denk ik wel waar ik het meest trots op ben.”
Wat kunnen we de komende tijd nog van PSL en CineMusic verwachten?
Lars: “Normaal gesproken starten wij de filmclip. Maar komend seizoen spelen we La La Land, en die compositie vereist dat de dirigent de beelden start. Eigenlijk bedient hij dan onze tafel. Dat is een technische vernieuwing. Verder willen we de muziek en de soundeffects nog natuurlijker en echter laten klinken.”
Pieter: “Het is misschien nog te vroeg, maar het lijkt me heel mooi als we bijvoorbeeld bij How to Train Your Dragon ook een vuurspuwende draak hebben